in het Nederlands | auf Deutsch | in English |




De volgende rally wordt gehouden op:         zaterdag 4 juni 2016!

Tekst en foto's: Geert van Beurden / Michiel Rotteveel

De kanoroute.

Eén van de onderdelen om van het kanaal Almelo-Nordhorn omringende landschap een drager van nieuwe activiteiten te maken, is het voor de kleine recreatievaart weer bevaarbaar maken van dit kanaal. Gezien de vele -overigens te overwinnen- belemmeringen komt daartoe thans vooreerst de kanovaart in aanmerking. Om die reden is een route "uitgezet" tussen de jachthaven in het centrum van Almelo en de Vechtesee in Nordhorn. De route is in totaal 36 km. lang, kent 14 (!) kluunplaatsen en is door een ervaren kanoër in 7 uur te varen.

Vanuit de stad varende ervaart men al snel ter rechterzijde het zich als een blokkendoos manifesterende Banis-gemaal, in 1959 gebouwd om het laag gelegen Almelo voldoende droog te houden. Daartoe werd in 1981 ook het Lateraalkanaal gegraven dat over ruim 1 km. met het tracé van het kanaal Almelo-Nordhorn in oostelijke richting samenvalt.

Tijdens de vaartocht maakt men kennis met de 4 ijzeren ophaalbruggen, niet meer ophaalbaar, maar de tand des tijds goed doorstaan. De eerste vanaf Almelo is de Rikmansbrug bij Albergen en de 2e staat bij de gerestaureerde dubbele sluis onder Reutum (t.b.v. de Agelerweg). Zes kilometer verderop verschijnt de Hunnebrug vlak na het natuurgebied Agelerbroek/Voltherbroek en bij Denekamp bevindt zich de Harsseveldbrug, daar waar de Schiphorstdijk/Damweg het kanaal kruist.

Van de oorspronkelijk 13 brugwachterswoningen bestaan er nog slechts 2 in min of meer hun oorspronkelijke vorm.

Zes sluizen waren destijds noodzakelijk om de schepen de hoogteverschillen tussen Almelo en Nordhorn te kunnen overwinnen. Van de 5 op Nederlands grondgebied is daarvan slechts de Koppel- of dubbele sluis onder Reutum behouden en gerestaureerd. De sluis op de grens met Duitsland is onlangs (gedeeltelijk) gerestaureerd. De overige sluizen zijn vervangen door dammen of stuwen.

Het Schuivenhuisje is echter het meest bekende monument op de route, even na eerder genoemde Harseveldbrug bij Denekamp. Het is het enige nog bestaande in- c.q. aflaatwerk waar de Dinkel het kanaal kruist en het kanaal van water moest voorzien. Zes gemetselde kokers met daarin stalen schuiven (ondergebracht in het Schuivenhuisje) zorgden voor de juiste hoeveelheid water voor het kanaal. Omdat de instroom van water echter verzanding veroorzaakte in het kanaal werd in 1904 naast dit aflaatwerk een duiker met schuiven onder het kanaal gebouwd waardoor de Dinkel ook onder het kanaal door kon stromen: het Nieuwe Werk.

Direct na de grensovergang bevindt zich op Duits grondgebied de 2e (overigens gedeeltelijk) gerestaureerde sluis, duidelijk een ander ontwerp dan de overige, die de verbinding tussen Almelo met de Vechtesee, de Vechte en de Duitse veenkanalen compleet maakt. Het douanehuisje direct links aan het water met daarachter het witte voormalige grenskantoor annex woonhuis is nog aanwezig.

De initiatiefnemers van deze route hoopt dat veel plezier wordt beleefd bij deze sportieve tocht.

naar boven »

Vaartechnische informatie.

Start

Voor het eerst zal de Euregio Kano Rally niet starten in Almelo of Nordhorn, maar in een klein plaatsje onder de rook van Almelo Zenderen. De voordelen lijken aanwezig. Een goede start en verblijfslocatie bij Buitensport Twente, al vanaf het prille begin één van de organisatoren van de EKR, voldoende parkeer gelegenheid, gelegenheid om te overnachten, èn een waardevolle aanvulling op de route, door de Gravenbossen van de Graaf van Almelo, over de bootsgasse bij de Maria Stuw, kortom reden genoeg om te kijken of dit bevalt.

Bij de Waterregge aangekomen ga je rechtsaf richting het noorden.

Voormalige dam Banisgemaal

Deze dam is in 2010 verwijderd zodat het kanaal toegankelijker wordt voor de kleine watersport.

Stuw Markgraven

Na 1,2 km buigt het Lateraalkanaal, omzoomt door allerlei bossages af in Noordelijke richting. Het oorspronkelijke kanaal Almelo Nordhorn splitst zich hier weer af van het Lateraalkanaal. De overstapplaats vind u op 11:00 uur.

Op de linkeroever, maar niet zichtbaar vanuit de kano, is de camping Pooksbelten gelegen.

Stuw De Pook

Bij de Pook is de sluis/brug combinatie vervangen door een duiker met direct daarachter een vaste stuw. De overdraagplaats is hier aan de rechter oever gesitueerd.

Stuw Vleerboersweg

We vervolgen onze weg door een lommerrijke omgeving waarbij bos afgewisseld wordt door weilanden. Het kanaal zelf ligt diep weggestopt tussen de veilige kanaaldijken. Op de kanaaldijk is meestal een zandpad, soms een eenvoudige asfalt weg maar nooit een weg die intensief door gemotoriseerd verkeer gebruikt wordt. Integendeel, menig wegvak is zelfs gesloten voor al het gemotoriseerde verkeer.

Na een kilometer is er aan de rechterzijde een steigertje dat leidt naar de uitspanning Fraans-Marie. De historie van Fraans - Marie begint met een klein café met winkel, in het voormalig brugwachterswoninkje. De naam Fraans Marie is afkomstig van de bijnaam van Nijhuis: Fraans, en Marie werd eraan toegevoegd omdat zij de voormalige cafehoudster was.

Als we de tocht vervolgen is de kans groot dat we opgewacht worden door het zwanenpaar dat in dit gedeelte van het kanaal haar domicilie heeft gekozen.

Dam weg Weerselo Fleringen (N343)

Na 5,5 kilometer wordt het kanaal ruw onderbroken door een dam met een doorgaande weg. We zijn nu halverwege Almelo en Denekamp, beide plaatsen op 13km afstand. Ook hier is de overdraagplaats aan de rechterzijde gelegen. De benen kunnen weer gestrekt worden en dit keer voor een iets grotere afstand ( 150 meter) Aangezien we de boot pas voorbij de parallel weg weer te water kunnen laten.

Op de rechteroever is een camping gelegen zodat hier bij een meerdaagse tocht goed overnacht kan worden.

Sluizentrap

Nu volgt een gedeelte van vele waterlelies. Erg mooi, maar wel moeizaam om te bevaren. Na 1,8 kilometer doemt de dubbele sluis op. Dit sluizen complex met authentieke ophaalbrug overbrugt een verval van 4,5 meter. De omgeving is hier buitengewoon mooi.

Dam Nijkampsweg

We vervolgen onze weg om na twee kilometer de boot weer te moeten verlaten. Alhoewel de uit- en instapplaatsen steeds aan de rechteroever zijn gesitueerd zijn ze hier en daar moeilijk toegankelijk, overwoekerd door planten en soms volledig schuilgaand achter een dichte rietkraag. Alhoewel dit lastig is zijn er nog genoeg plekken waar men op eenvoudige wijze de kano kan verlaten dan wel weer te water kan gaan.

Dam Rossummerstraat

Ook hier weer een doorgaande weg die het doorgaande vaarverkeer op effectieve wijze hindert. Het volgende traject herbergt aan beide zijden van het kanaal de nodige bijzondere plant- en dier soorten. We doorkruisen hier namelijk het Agelerbroek. We kunnen nu weer een langere tijd in de kano blijven. Genietend van het mooie en rustgevende landschap varen we verder.

Na zo'n 4,5 km varen komen we bij de kruising met de Dinkel. Hier is de Dinkel (nog) verboden vaarwater en zie je op de rechteroever het hiervoor beschreven en unieke schuivenhuisje.

Dam Ootmarsumsestraat

Aan de rechterzijde uitstappen, Goed uitkijken bij het oversteken, want er wordt hier nog al eens hard gereden, en vervolgens weer instappen. De officiële kanosteiger ligt na de pijpleiding, op ongeveer 150 m. lopen. Het is ook heel goed mogelijk om vlak na de weg in te stappen waarna je meestal vrij eenvoudig onder de pijpleiding door kunt varen.

Dam

Helaas volgt er nu een stuk van korte afstanden varen en meerdere kluun plekken. Ooit uit nood geboren, men gebruikte het kanaal als riool overstort, en dat was te ruiken en te zien, maar nu als nutteloze obstakels in het mooie kanaal. De riool overstort functie is inmiddels bijna achterhaalt, slechts in zeer extreme situaties wordt deze nog benut. Met als gevolg dat de waterkwaliteit aanzienlijk is verbeterd. Geen stank en drab meer maar helder water dat vol leven zit, en, heel belangrijk, geen stank meer.

Dam Omleidingskanaal

Bij het Omleidingskanaal van de Dinkel is de laatste officiële kluunplaats. Ditmaal aan de linkerzijde van het kanaal. Desgewenst kan men hier de route verlaten om via het Omleidingskanaal, de Dinkel en de Vecht richting Harderberg en Zwolle te varen. Rechts is de brug over het Omleidings-kanaal waarover we de kano kunnen dragen. Uiteraard is het mogelijk om het Omleidingskanaal met behulp van de kano over te steken maar dat is in dit geval niet de eenvoudigste oplossing. Aan de Oostelijke zijde van het Omleidingskanaal volgt het lastigste stukje van de tocht. (400 meter)

Dam Kanaalweg

Wat te doen? Instappen, 400 meter varen en weer uitstappen of 400 meter met de boot sjouwen. Het in en uitstappen is te doen maar lastig en lopen is te doen maar zwaar. Kortom een lastige beslissing Het lopen duurde ongeveer 10 minuten en de boot was een zeer licht model...

Bij het uitstappen moeten we het doen zonder uitstapplaats, als we het voorgaande stuk gewandeld hebben is dat geen probleem. Het instappen gaat zeer eenvoudig. Aan de andere zijde van de dam is een soort metalen rooster dat uitsteekt in het kanaal. Hier kunt u eenvoudig in- of uitstappen.

Dam Grensweg

Zoals de naam al doet vermoeden zijn we nu dichtbij de grens aangeland.
Bij het uitstappen is het even zoeken naar een geschikte plek maar deze is al gauw gevonden.

Dam Rammelbeek

Al weer een kort stukje varen en we zijn beland bij de kruising met Rammelbeek. De Rammelbeek vormt hier van oudsher de grens met Duitsland. Ook hier is de vroegere onderdoorgang vervangen door een kruising waarbij overgedragen moet worden.

Aan uw rechterhand gaat het oude douane kantoor schuil achter het vele groen. Een groot en statig gebouw dat momenteel in gebruik is als woonhuis. Het houten gebouwtje dat uitsteekt over het kanaal is geen botenloods maar het oude douane- huisje alwaar de schippers in- en uitgeklaard werden.

De rechteroever van het kanaal is Nederlands, het kanaal zelf is Duits. Het kanaal is hier bijzonder ondiep maar na een tiental meters krijgen we meer water onder de kiel en glijdt de kano weer zoals het hoort. We passeren een oude gerestaureerde sluis waarvan beide sluisdeuren open staan en vervolgen onze tocht dwars door Nordhorn. Als kanoër merk je hier niets van. Beide oevers zijn volledig begroeid en hoog. Je vaart als het ware door een lange (4km.) tunnel van groen.

Vechtesee

Aan het eind van de tunnel slaan we rechts af en varen we de Vechtesee op. De Vechtesee is in de jaren 70 gegraven als zandopvang voor de Vecht. In feite vaar je hier dan ook op de Vecht. Van hieruit kun je zo je meerdaagse tocht vervolgen richting Neuenhausen, Hardenberg en Zwolle. Voor ons is het het eindpunt van de tocht bij de steigers van de BootsVerein.

naar boven »

Geraadpleegde literatuur:
Goïnga, Kl., "100 jaar kanaal Almelo-Nordhorn", 1989;
Provincie Overijssel, "De botanische waarden van het kanaal Almelo-Nordhorn", 2002;
De in de tekst genoemde rapportages/onderzoeken:
Werkgroep Water CHE, "Kanotochten in de heerlijkheid Almelo en omstreken", 2004.